solidarity peiraias

Δημοσίευση άρθρου για την »Αλληλεγγύη Πειραιά», στο περιοδικό του συλλόγου #Εξάντα στη Γερμανία, του Κώστα Δημακόπουλου

Aλληλεγγύη Πειραιά
Του Κώστα Δημακόπουλου

Η Αλληλεγγύη Πειραιά είναι μια πρωτότυπη κοινωνική οργάνωση αλληλοβοήθειας, που ξεκίνησε αρχικά από λίγους ανθρώπους το 2012, όταν η κρίση άρχισε να γίνεται πλέον αισθητή στην Ελλάδα και η ανεργία να ρίχνει την σκιά της πάνω σε χιλιάδες ανθρώπους.
Ενώ η αρχική ιδέα ήταν να μοιράζονται σε άστεγους και άπορους τρόφιμα και ρούχα που συγκεντρώνονται με εθελοντική προσφορά, στην διάρκεια του χρόνου η Αλληλεγγύη πλουτίστηκε με νέες ιδέες που διεύρυναν σημαντικά το πλαίσιο της δράσης της και τον ορίζοντα των δυνατών παρεμβάσεων μιας αλληλέγγυας προσπάθειας μέσα σε μια κοινωνία της κρίσης:
Στήθηκε τσουκάλι για διανομή ζεστού φαγητού σε Έλληνες και αλλοδαπούς, μέλη ευάλωτων ομάδων, στην πλατεία απέναντι απ’ τα γραφεία της, προστέθηκαν συνεργασίες με άλλους αλληλέγγυους κοινωνικούς φορείς, αναπτύχθηκαν πολιτιστικές δραστηριότητες, δημιουργήθηκε αλληλέγγυο σχολείο, άρχισε συνεργασία με αγρότες -παραγωγούς για την διάθεση των προϊόντων τους στον Πειραιά χωρίς μεσάζοντες και ήδη υλοποιείται η ιδέα της συνεργασίας με τεχνίτες, ξυλουργούς και ράφτες, για την μεταποίηση παλιών επίπλων και ρού- χων που θα διατίθενται προς πώληση.
Τέλος η Αλληλεγγύη είχε την πρωτότυπη ιδέα να δημιουργήσει ένα δικό της «νόμισμα», το «πόρτο», που θεμελιώνει τις βάσεις μιας ανταλλακτικής οικονομίας εναλλακτικού τύπου και ανεβάζει ποιοτικά το σύνολο των προαναφερομένων δράσεων της. Για την καλύτερη λειτουργία της η Αλληλεγγύη Πειραιά απέκτησε μορφή Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας (Α.Μ.Κ.Ε.) και έγινε μέλος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά.
ΙΙ. Πιο συγκεκριμένα
Α. Συγκέντρωση προϊόντων για διανομή Η συλλογή των διαθέσιμων προς διανομή και αξιοποίηση υλικών διευρύνθηκε σημαντικά: όχι μόνον τρόφιμα και ρούχα, αλλά και παπούτσια, βιβλία, παιχνίδια, φάρμακα και υγειονομικό υλικό.
Αναφέρω διάφορα παραδείγματα για το πώς γίνεται αυτή η συλλογή, πέραν της αυτόβουλης μεταφοράς από τους ίδιους τους δωρητές στα γραφεία της Αλληλεγγύης:
1. Συλλογή τροφίμων έξω από σούπερ μάρκετ από προσφορές συμπολιτών.
2. Συνεργασία με επιχειρήσεις διάθεσης ποικίλων ειδών, ώστε να παραλαμβάνονται από εκεί προϊόντα που αλλιώς θα κατέληγαν στα σκουπίδια. Παράδειγμα είναι η συνεργασία με την Κεντρική Λαχαναγορά Αθηνών, αλλά και με λαϊκές αγορές του Πειραιά μετά το πέρας της λειτουργίας τους. Με τον τρόπο αυτό συγκεντρώνονται περίπου 40.000 κιλά φρέσκα φρούτα και λαχανικά ετησίως.
3. Συνεργασία με την Ιχθυόσκαλα Κερατσινίου και η παραλαβή από εκεί φρέσκων ψαριών (που για εμπορικούς λόγους θα πετιούνταν) και η αυθημερόν διάθεσή τους. Όλα αυτά τα προϊόντα χρησιμοποιούνται πολλαπλά. Πρώτα-πρώτα διατίθενται για την υποστήριξη περίπου 180 άπορων οικογενειών του Πειραιά. Έπειτα τέσσερις φορές την εβδομάδα λειτουργεί μαγειρείο και διοργανώνεται κοινωνική κουζίνα στην πλατεία απέναντι από τα γραφεία της οργάνωσης στην οδό Ευριπίδου, που ανεπίσημα έχει μετονομαστεί πλέον σε πλατεία Αλληλεγγύης.
Πραγματοποιούνται έτσι περίπου 200 μαγειρέματα και διανέμονται χωρίς διακρίσεις γύρω στις 20.000 μερίδες φαγητού τον χρόνο σε όποιους προσέρχονται. Τα προϊόντα που συγκεντρώνονται είναι αρκετά, ώστε η Αλληλεγγύη να μπορεί να τα διαθέτει δωρεάν και σε άλλους κοινωνικούς φορείς, όπως το Αλληλέγγυο Ιατρείο και Φαρμακείο Πειραιά, προσφυγικούς καταυλισμούς, το Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών Πειραιά, αλλά και σε Φυλακές και Κρατητήρια αστυνομικών τμημάτων κλπ.
Β. Το «αλληλέγγυο σχολείο» Στο κέντρο του Πειραιά, στην οδό Τσαμαδού κοντά στην αγορά και σε χώρο που ευγενικά παραχωρήθηκε από ιδιώτη στην Αλληλεγγύη, λειτουργεί ένα είδος «φροντιστηρίου», με την διπλή έννοια που έχει η λέξη αυτή στην ελληνική πραγματικότητα: Ένα υποβοηθητικό σχολείο για παροχή υποστήριξης σε αδύνατους μαθητές, αλλά και για την προετοιμασία για τις πανελλήνιες εξετάσεις, και ένα συμπληρωματικό σχολείο για ξένες γλώσσες (αγγλικά και γαλλικά προς το παρόν, αλλά με προοπτική επέκτασης των μαθημάτων και σε άλλες γλώσσες). Ήδη στο σχολείο αυτό προσφέρουν αμισθί τις υπηρεσίες τους 28 καθηγητές διαφόρων ειδικοτήτων σε 35 διαφορετικά τμήματα και με περίπου 125 μαθητές. Ταυτόχρονα ο χώρος αυτός χρησιμοποιείται για παροχή δωρεάν συμβουλών από 5 ψυχολόγους και εκεί έχει την έδρα του το καλλιτεχνικό εργαστήριο.

Γ. Το «καλλιτεχνικό εργαστήριο» Η δράση αυτή συγκεντρώνει ανθρώπους με καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα και δεξιότητες και εκεί δημιουργούνται χειροτεχνίες που πουλιούνται στα «παζάρια αλλη- λεγγύης».
Επίσης εκεί λειτουργεί θεατρική ομάδα που πρόκειται να ανεβάσει σύντομα το πρώτο θεατρικό της έργο. Ήδη διοργανώνονται και άλλα πολιτιστικά δρώμενα, όπως συναυλίες και έκθεση φωτογραφίας, αλλά και ποδοσφαιρικοί αγώνες για την υποστήριξη του έργου της οργάνωσης.
Δ. Η «τιμή του καταναλωτή» Πρόκειται για μια συνεργασία της Αλληλεγγύης με 34 ως τώρα αγρότες-παραγωγούς απ’ όλη την Ελλάδα που άρχισε τον Οκτώβριο του 2017. Η πρωτοβουλία αυτή αποβλέπει στο να διατίθενται σε υπαίθρια παζάρια του Πειραιά περισσότερα από 800 αγροτικά προϊόντα σε μια χαμηλή τιμή που θα καταργεί το κέρδος των ενδιάμεσων εμπόρων. Ενώ ευνοεί κυρίως τον καταναλωτή, βοηθάει και τον παραγωγό, ενθαρρύνοντάς τον ταυτόχρονα να δείχνει οικολογική ευαισθησία, να μην χρησιμοποιεί πολλά φυτοφάρμακα κλπ. Με την άμεση αυτή συνεργασία παραγωγών και καταναλωτών επιτυγχάνεται μια εξαιρετική σχέση «ποιότητας- τιμής». Ταυτόχρονα γεμίζει και η αποθήκη της οργάνωσης, καθώς οι παραγωγοί συνεισφέρουν στην Αλληλεγγύη ένα 3% των προϊόντων τους για να συμμετάσχουν σ’ αυτήν την αγορά.
Ε. Το «εργαστήριο μεταποίησης ρούχων και επίπλων» Το εργαστήριο αυτό στεγάζεται σε έναν άνετο χώρο της οδού Τομπάζη στον Πειραιά, που επίσης παραχωρήθηκε ευγενικά από ιδιώτη.
Είναι η τελευταία χρονικά πρωτοβουλία της Αλληλεγγύης και ο σκοπός της είναι ο εξής: Παλιά έπιπλα και ρούχα που έχει συγκεντρώσει η οργάνωση στην διάρκεια της εξαετούς παρουσίας της να μεταποιηθούν αντίστοιχα από μια ομάδα ξυλουργών και μια ομάδα ραπτριών και αναβαθμισμένα με τον τρόπο αυτό (upcycling) να πουληθούν ή να ανταλλαγούν με προσφορά τροφίμων. Έτσι θα έχουν και οι τεχνίτες-μεταποιητές και η Αλληλεγγύη
(που προσφέρει τους σχετικούς χώρους, εργαστήρι και κατάστημα) οικονομικό όφελος.
ΣΤ. Το «πόρτο» Σπουδαίο βήμα προς την κατεύθυνση μιας ανταποδο- τικής μεν, αλλά εναλλακτικής οικονομίας έγινε το 2016 με την δημιουργία του νομίσματος της Αλληλεγγύης, του «πόρτο».
Το «πόρτο» λειτουργεί σαν ένα στοιχειώδες μέσο ανταλλαγής και η «τράπεζα» που το στηρίζει με τα αποθεματικά της είναι οι συλλογές των τροφίμων και των άλλων προϊόντων που συγκεντρώνει η Αλληλεγγύη.
Η βασική ιδέα είναι η εξής: Καθώς η οργάνωση χρειάζεται έμψυχο υλικό για την διεκπεραίωση των πολλαπλών δραστηριοτήτων της, δηλαδή στελέχη τα οποία δεν μπορεί να πληρώνει, ορίστηκε ότι 4 ώρες εργασίας την εβδομάδα σε κάποια απ’ τις δράσεις της κοινότητας θα αντιστοιχεί με 7 «πόρτο». Μετά από 16 ώρες συνεισφοράς ο αλληλέγγυος έχει συγκεντρώσει 28 «πόρτο» και έχει πρόσβαση σε όλα τα αγαθά που διαθέτει η οργάνωση (τρόφιμα, ρούχα, μαθήματα κλπ.).
Η ιδέα αυτή προσφέρει την δυνατότητα ενός μεγαλύτερου εξορθολογισμού της προσφοράς της Αλληλεγγύης. Ίσως στο μέλλον το «νόμισμα» αυτό να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του μέσα στην οργά- νωση.
ΙΙΙ. Επίλογος Παρουσίασα πιο πάνω τις κυριότερες δράσεις της Αλληλεγγύης Πειραιά, μιας οργάνωσης που δημιουργήθηκε καθ’ ολοκληρία από την βάση και όχι με εντολή από πάνω („bottom-up“ και όχι „top-down“) και δεν έχει σε καμιά περίπτωση τον χαρακτήρα μιας «Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης» („NGO“) – για να χρησιμοποιήσω την διεθνή ορολογία. Οι δράσεις αυτές συμπληρώνονται και με ποικίλες άλλες, όπως για παράδειγμα συλλογή χαρτιού για ανακύκλωση, παροχή δωρεάν συμβουλών από συνεργαζόμενους δικηγόρους, λογιστές και κοινωνικούς λειτουργούς (με έμφαση στην επανένταξη των ανέργων στην αγορά εργασίας), μέχρι και την δημιουργία μιας «τράπεζας αίματος» στο Τζάνειο νοσοκομείο του Πειραιά.
Νέες ιδέες αλληλέγγυας δράσης αναβλύζουν διαρκώς στις συνεδριάσεις της Γραμματείας, ενώ πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα ότι όλες οι αποφάσεις παίρνονται απολύτως δημοκρατικά. Ταυτόχρονα η Αλληλεγγύη συμμετέχει σε διάφορα κοινωνικά κινήματα, όπως υποστήριξη των προσφύγων, καταπολέμηση του ρατσισμού και συμπαράσταση στους ανθρώπους που κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους από τις τράπεζες. Σήμερα η Αλληλεγγύη αριθμεί περίπου 200 ενεργά μέλη που δουλεύουν σε μια από τις 10 ομάδες εργασίας, έχει ένα απολύτως ισοσκελισμένο προϋπολογισμό της τάξεως περίπου των 30.000 Ευρώ τον χρόνο και, παρά τις μεγάλες οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει, βλέπει με αισιοδοξία το μέλλον. Ζητάει συνεργασία με αντίστοιχες αλληλέγγυες προσπάθειες του εσωτερικού και του εξωτερικού και δέχεται ευχαρίστως χρηματική ή υλική βοήθεια στην βάση του αμοιβαίου σεβασμού.
Πρόσφατα δέχτηκε μια μεγάλη βοήθεια από μια αλληλέγγυα οργάνωση της Γαλλίας, που της χάρισε ένα αυτοκίνητο μεταφορών, πράγμα πολύτιμο για την Αλληλεγγύη, ενώ και η γερμανική οργάνωση „Respekt für Griechenland“ έκανε μια σημαντική δωρεά για την αγορά εξοπλισμού. Η ηλεκτρονική διεύθυνση επαφής είναι: solidaritypeiraias@gmail.com (ελληνικά, αγγλικά).
Η κεντρική ιδέα της οργάνωσης είναι να ξαναδώσει στα μέλη της την χαμένη στα χρόνια της κρίσης και της μαζικής ανεργίας αξιοπρέπεια, το αίσθημα ότι ανήκουν κάπου και ότι μπορούν να κάνουν κάτι μαζί, για να αντιμετωπίσουν ενεργά τα κοινά προβλήματά τους – σπάζοντας την παθητικότητα, την μοναξιά και την συνακόλουθη κατάθλιψη που τα συνοδεύει.
Η όλη προσπάθεια δίνει έμφαση στο αίσθημα της αμοιβαιότητας και όχι της φιλανθρωπίας. Η Αλληλεγγύη του Πειραιά δεν έχει αυταπάτες ότι μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα των μελών μιας ευάλωτης ομάδας, ούτε ότι μπορεί να αποτελέσει συνολικά ένα εναλλακτικό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρ’ όλα αυτά αυτοδιαχειριστικά πειράματα αλληλοβοήθειας σαν κι αυτό ίσως δημιουργήσουν μια παρακαταθήκη, μια «μαγιά» για το μέλλον, όταν θα έχει ξεπεραστεί κάποτε, όπως βέβαια ελπίζουμε, η κρίση και στην Ελλάδα.
 Κώστας Δημακόπουλος, Βερολίνο,
Αθήνα www. kostas-dimakopoulos.de
Νομικός

Leave a Comment